Chăm sóc người già bệnh tâm thần khó khăn và tốn kém

934

Hội chứng rối loạn tâm thần ở người cao tuổi hiện nay chưa chữa trị khỏi được, vì vậy cần phát hiện sớm để có biện pháp xử trí chăm sóc kịp thời và phù hợp nhằm có sự can thiệp giúp đỡ người bệnh đồng thời chủ động phòng ngừa những hậu quả đáng tiếc xảy ra.

Hình ảnh: Vicare

1. Những rối loạn tâm thần thường gặp ở người cao tuổi

Các rối loạn tâm thần ở người cao tuổi bao gồm những loại phổ biến sau:

  • Sa sút trí tuệ (Dementia)
  • Trầm cảm (Depression)
  • Mê sảng (Delinum)
  • Các rối loạn hoang tưởng (Delusional désorder)
  • Các rối loạn lo âu (Auxiety disorder)
  • Rối loạn giấc ngủ (Sleep disorder)
  • Rối loạn liên quan đến sử dụng rượu và các chất ma tuý khác

Trong đó thường gặp nhất là: Trầm cảm và sa sút trí tuệ. Trầm cảm thường hay bị nhầm lẫn với các bệnh lí thông thường khác do có các biểu hiện như đau lưng, tức ngực, khó thở, đau xương khớp,… trong khi đó sa sút trí tuệ thường dễ bị bỏ qua do suy nghĩ đó là hội chứng tự nhiên ở người lớn tuổi. Rối loạn tâm thần là một căn bệnh mãn tính của trí nhớ, của não bộ, đang ngày càng gia tăng và là nguyên nhân lớn nhất gây suy giảm sức khỏe người cao tuổi.

2. Đặc điểm rối loạn tâm thần người cao tuổi

  • Bệnh thường tiến triển một cách thầm lặng, từ từ, ngay cả người thân đôi khi cũng khó nhận biết được.
  • Bệnh thường không điển hình và thường có các bệnh lý cơ thể kèm theo. Do vậy bệnh nhân thường đến với các chuyên khoa khác trước khi đến chuyên khoa Tâm thần.
  • Các rối loạn tâm thần thường bị che đậy bằng các triệu chứng về cơ thể, bằng tâm lý từ chối tuổi già, tâm lý không muốn thừa nhận mình bị các rối loạn tâm thần.
  • Rối loạn tâm thần người cao tuổi thường có sự tác động phức tạp của các yếu tố tâm lý, xã hội, cơ thể (vấn đề về hưu, cô đơn, gia đình không quan tâm đúng mức,…).
  • Vì có các bệnh cơ thể, người già thường được dùng nhiều loại thuốc khác nhau, khả năng dung nạp thuốc lại rất kém so với người trẻ, do vậy thường có nhiều biến chứng và bệnh cảnh thường phức tạp, khó khăn trong khám xét và theo dõi.

Đánh giá triệu chứng tâm thần ở người già rất khó, nhiều khi phải cần có sự trợ giúp của các công cụ chẩn đoán như các test thần kinh tâm lý riêng biệt cho người già.

Hình ảnh: Vietq

3. Các nguyên tắc điều trị và chăm sóc rối loạn tâm thần ở người cao tuổi 

Tích cực tham gia các hoạt động xã hội được tổ chức có kế hoạch, tránh tình trạng đơn độc, cô lập,… có thể là những biện pháp quan trọng nhất để ngăn ngừa và phòng tránh suy giảm thần kinh ở người già. Người bệnh nên được ở trong môi trường quen thuộc, có các dịch vụ chăm sóc để tránh những thay đổi thói quen đột ngột. Đối với những bệnh nhân thể trạng không tốt hoặc bệnh đã biến chuyển nặng, sử dụng các dịch vụ thăm khám và điều trị tại nhà là biện pháp nên được cân nhắc.

Điều này cũng góp phần thúc đẩy bệnh nhân tăng cường tham gia vào các hoạt động hội nhập xã hội. Đây là một thành tố hết sức quan trọng bởi lẽ người cao tuổi thường có xu hướng tự xa lánh, do vậy lại càng làm tăng thêm sự cách ly và hạn chế các chức năng. Một điểm nữa cũng cần phải lưu ý là không nên củng cố và cổ vũ những hành vi gây rối do suy giảm tâm thần bằng cách đáp ứng, thoả mãn người bệnh. Nếu không, sẽ dần hình thành những thói quen không phù hợp ảnh hưởng tới quá trình điều trị.

Bên cạnh đó, người lớn tuổi mắc chứng rối loạn tâm thần cũng nên dùng thuốc để điều trị. Không nên tự điều trị, đặc biệt là những thuốc không theo đơn có thể ảnh hưởng đến các hoạt động của người bệnh.  Rối loạn tâm thần là một chứng bệnh, không phải do lão hóa tự nhiên, vì vậy người bệnh cần được theo dõi, quản lí và cho dùng thuốc phù hợp để tránh những hậu quả đáng tiếc. Một số nghiên cứu cho thấy hầu hết dấu hiệu của bệnh đều đáp ứng rất tốt với liều thấp thuốc chống rối loạn tâm thần. Có thể uống trifluoperazin 2 – 5 mg/ngày, uống làm một lần hoặc uống fluphenazin 1- 2 mg /ngày thường làm giảm rõ rệt ý tưởng loạn thần. Lưu ý không dùng thuốc gây giảm huyết áp tư thế đứng (dễ gây rạ chóng mặt, ngã, gãy xương).

Cuối cùng, người bệnh chắc chắn cần tới sự giúp đỡ trong việc thích ứng với những thay đổi và dần nhận thức được vai trò của mình. Vai trò của yếu tố tâm lý và sự quan tâm, chăm sóc, tôn trọng, từ những người xung quanh trong trường hợp này là một trong những nhân tố tiên quyết.

>> Những thói quen xấu cần bỏ ở người già