Nghẹn ở người cao tuổi và cách phòng ngừa

769

Nghẹn là một triệu chứng xảy ra khi nuốt, thức ăn bị tắc ở họng hoặc thực quản, biểu hiện bằng nuốt khó khăn hoặc đột ngột khó thở, ho dữ dội. Nghẹn là một trong những triệu chứng thường gặp ở người già, có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm nếu không biết cách xử trí kịp thời. Vì vậy. Ở bài viết này, chúng ta sẽ làm rõ những nguyên nhân dẫn đến nghẹn ở người già cách phòng ngừa, xử lý.

Người già dễ bị nghẹ và có thể nguy hiểm tính mạng. Hình ảnh: Rocketnews24

  1. Nguyên nhân gây ra nghẹn ở người già

Ở người cao tuổi, niêm mạc của ống tiêu hóa teo dần, gây giảm sút khả năng tiếp nhận thức ăn của cơ quan này. Ngoài ra, thành biểu mô của niêm mạc miệng cũng mỏng hơn, lợi co rút lại, khiến khả năng nhai giảm đi (ngay cả khi răng vẫn còn nguyên). Do đó, người cao tuổi sẽ nuốt những mẩu thức ăn to hơn, nhất là khi lơ đãng. Khi nuốt, sự phối hợp các chức năng ở họng mất sự nhịp nhàng, khiến thức ăn dễ rơi nhầm vào khí quản, gây ho sặc sụa và nghẹt thở.

Nếu thức ăn làm bít tắc thực quản, người đang ăn bỗng thấy nuốt khó, nấc, nôn ọe. Lúc này, cửa thanh môn mở ra, miếng thức ăn dễ di chuyển vào khí quản. Hậu quả là bệnh nhân ho kịch liệt, nói không ra tiếng, khó thở, có thể bị nghẹt thở. Nếu thức ăn làm tắc khí quản, bệnh nhân đột nhiên thở khó, sắc mặt đỏ tía rồi tím ngắt, thần sắc lờ đờ, nấc cụt, có thể tử vong trong vài phút.

  1. Một số cách xử lý Nhanh khi người già bị nghẹn

Bị nghẹ nhẹ có thể uống nước hoặc sữa tươi không đường để hết nghẹn. Hình ảnh: Tuoitre

Cách xử lý đơn giản và nhanh nhất là uống một ngụm nước, nuốt từ từ, nhẹ nhàng. Trường hợp uống nước vẫn không hết, hãy uống từ từ 1 ngụm sữa tươi không đường. Chỉ cần vài phút sau là cơn nghẹn sẽ qua nhanh.

Cúi người về phía trước ho thật mạnh để đẩy thức ăn ra ngoài. Hình ảnh: E123

Nếu trong điều kiện không có nước, không có sữa, hãy ngồi hơi cúi về phía trước, ho thật mạnh. Khi ho, dòng khí tạo ra có tác dụng đẩy thức ăn ra ngoài đường hô hấp hoặc ít ra cũng tạo được khe hở cho việc thở. Sau đó, dùng tay vỗ vào vùng lưng giữa hai xương bả vai, cơn nấc nghẹn sẽ biến mất.

Trường hợp bị nghẹn vẫn tỉnh táo. Hãy để nạn nhân ngồi, hơi cúi nửa người trên ra phía trước. Động viên họ gắng sức ho mạnh. Khi ho, sẽ tạo ra dòng khí nhằm đẩy thức ăn ra ngoài đường hô hấp hoặc ít ra cũng tạo được khe hở cho việc thở. Người cấp cứu đứng ở phía sau, dùng khuỷu tay đập mạnh 4 cái vào vùng lưng giữa hai xương bả vai.

Hỗ trợ người bị nghẹn đúng cách. Hình ảnh: Youtube

Nếu tình huống cho phép, người cấp cứu đứng đằng sau, để nạn nhân hơi cúi về phía trước, ôm ngang bụng nạn nhân, hai tay khóa chặt, dùng ngón cái xiết mạnh vào bụng trên 4 lần theo chiều lên miệng nạn nhân. Làm vài lần để đẩy thức ăn ở khí quản, ở cửa thanh môn ra, hoặc tạo khe hở để phục hồi chức năng hô hấp.

Người am hiểu tình huống có thể hỗ trợ nạn nhân hết nghẹn. Hình ảnh: Kienthuc

Nếu nạn nhân trong tình trạng bất tỉnh. Cho nạn nhân nằm nghiêng. Người làm cấp cứu một mặt lấy ngón tay ấn lưỡi nạn nhân xuống, một mặt dùng khuỷu tay đánh mạnh 4 cái vào vùng lưng chỗ giữa hai xương bả vai.

Cách thứ hai, để nạn nhân nằm ngửa, đầu ngả ra sau, người làm cấp cứu tỳ chặt khuỷu tay (có thể hai tay đan chặt) vào bụng nạn nhân, hích 4 cái hướng vào trong lên trên. Mục đích vẫn là tạo dòng không khí từ phổi, đẩy phần tắc nghẽn ra, tạo thông đường thở.

Nạn nhân bị nghẹn bởi thức ăn đặc, nhầy, dính. Nghẹn thức ăn có tính chất đặc, dính như bánh trôi, bánh gatô… thì ngoài cách cấp cứu nêu trên, phải để nạn nhân nằm nghiêng, dùng hai ngón tay móc hoặc kẹp thức ăn bị tắc ra. Chỉ cần lách được khe hở là có thể giữ được tính mạng nạn nhân.

Sau khi hết nghẹn nên nghỉ chừng 5-7 phút rồi hãy ăn tiếp, vì nếu ăn ngay rất có thể tiếp tục bị lại.

  1. Những biện pháp phòng ngừa bị nghẹn ở người già
  • Nhắc người cao tuổi nên ăn chậm, nhai kỹ vì khả năng nhai, nuốt kém.
  • Không bao giờ được phép giục người cao tuổi ăn nhanh để tránh chứng nghẹn hay hóc dị vật đường thở.
  • Trong bữa ăn, nên tập trung, tránh cười đùa. Người cao tuổi không nên nói chuyện khi ăn và mải mê suy nghĩ. Cũng không mang tâm trạng bực bội vào bữa ăn vì căng thẳng, lo buồn, cáu giận làm ăn mất ngon, dễ rối loạn động tác nuốt.

Nên làm những thức ăn mềm, dễ tiêu hóa hoặc cắt thức ăn thành những miếng nhỏ cho người cao tuổi. Tránh cho người cao tuổi ăn những thức ăn cứng, khó nhai.

>> Người cao tuổi nên ăn gì?